Ateş

Göndermeler

Mevlânâ'dan

Görünüşte “Yolda çevik ol” diyordu, ama etkisiyle ruha “Gevşek ol” diyordu. Gümüşün görünüşü ak ve yeniyse de, onunla el ve elbise kararır. Ateş her ne kadar kıvılcımlarıyla kırmızı yüzlü ise de, sen onun işindeki karartıcılığı gör. Şimşek, bakışta bir ışık görünse de özellik olarak görme duyusunu çalar.

Bir mümin altın put bulsa, onu her putpereste nasıl bırakır? Bilakis alır, ateşe atıp eğreti şeklini yok eder. Böylece altında put şekli kalmaz, çünkü suret engel ve yol kesicidir. Putun altın özü, Hak vergisidir. Altın paradaki put şekli eğretidir.

Halis altın ve kuyumcu için hain kalpazandan daha çok tehlike vardır. Yusuflar, çirkinlerin kıskançlığından dolayı gizlidir; çünkü güzeller, düşmandan dolayı ateş içinde yaşar. Yusuflar, kardeşlerin kıskançlığından dolayı kuyudadır; çünkü onlar kıskançlıktan Yusuf'u kurtlara verir. Kıskançlıktan Mısırlı Yusuf'a ne oldu? Bu haset pusuda iri bir kurttur.

O, o caminin temelini koyduğunda cin ve insanlar gelip işe girişti, Kulların ibadet yolunda oldukları gibi bir bölüğü aşkla ve bir bölüğü de isteksiz. Halk cinlerdir, şehvet de zincir; şehvet onları dükkâna ve ota çekip götürür. Bu zincir korku ve şaşkınlıktandır. Sen, bu halkı zincirsiz görme. Onları kazanca ve ava çekip götürür; onları madene ve denizlere götürür. Onları iyi ve kötü yöne götürür. Hak dedi: "Boynunda hurma lifinden bir ip var." Boyunlarına ip bağladık; ahlâklarından ip yaptık. Amel defteri boynuna asılı olmayan hiçbir ahlâkı bozuk ve ahlâkı temiz kişi yoktur. Senin kötü işteki hırsın, ateş gibidir. Kor ateş, ateşin hoş renginden dolayı hoştur. Kömürün o siyahlığı ateşte gizlidir; ateş gittiğinde karanlığı ortaya çıkar. Siyah kömür senin hırsından kor ateş olur; hırsın gittiğinde o bozuk kömür ortada kalır. O anda o kömür, kor ateş görünüyordu; bu, işin güzelliğinden değildi, hırs ateşiydi. Hırs senin işini süslemişti; hırs gitti ve işin kara kaldı. Ahmak olan kişi gulyabaninin süslediği ham şeyi, olgun sanır. Canı onu deneyince, denemesinden dolayı dişleri kamaşır. O tuzak, hevesinden dolayı yem görünüyordu; -bu,- hırs gulyabanisinin etkisiydi ve o tam hamdı. Din ve hayır işinde hırs ara; hırs kalmazsa, -bu işler yine- güzel yüzlüdür. Hayırlar güzeldir; -bu,- başkasının etkisiyle değildir; hırs ateşi giderse hayır ateşi kalır. Dünya işinde hırs ateşi gidince, parlak kor ateşten -geriye- kömür kalmış olur. Hırs, çocukları aldatır da gönül zevkinden eteklerini -at gibi- sürerler. Çocuktan o kötü hırs gidince, diğer çocuklara güler: "Ne yapıyordum? Bunda ne görüyordum? Sirke, hırsın etkisiyle bal göründü."

Aşağılık kelebek akıl azlığından dolayı ateşi, yanışı ve cız bızı hatırlamaz. Kanadı yanınca tövbe eder; hırsı ve unutkanlığı onu ateşe yaklaştırır. Tutmak, kavramak, korumak ve hatırlamak akla aittir; akıl onları yükseltir.

Halil gibi ateşe giremeyeceğinden dolayı hamam elçi, su kılavuz oldu sana. Doygunluk Hak'tandır; ancak varlık sahipleri ekmeksiz nasıl doyar? Lütuf Hak'tandır; fakat beden sahipleri çimen perdesi olmadan lütfu anlamaz. Beden aracısı kalmayınca, Musa gibi perdesiz şekilde ay ışığını koynunda bulur. Bu hünerler suyun içinin, Hakk'ın lütfuyla dolu olduğunun şahididir."