Allah

Göndermeler

Mesnevi'den

Hakk'ın yaptığını, bizim yaptığımızı; her ikisini de gör. Bizim yaptığımızı var bil; açıktır bu. Ortada insanların fiili yoksa o zaman kimseye “Niçin böyle yaptın?” deme. Hakk'ın yaratması, bizim fiillerimizi var ediyor. Bizim fiilimiz, Allah'ın yaratmasının eseridir.

Kış mevsiminde onlara [ ağaçlara] ölüm verdiyse de, baharla onları diriltti ve yaprak verdi. İnkâr edenler, “Bu bizzat eski âdettir, bunu niçin kerim Allah'a bağlıyalım?” derler.

Tablalar kırıldı ve canlar döküldü; iyi ve kötü birbirine karıştı. Allah peygamberleri kitapla gönderdi, neticede tabak üzerinde bu taneleri seçti. Biz onlardan önce aynıydık. İyi ve kötü olduğumuzu kimse bilmiyordu. Kalp ve gerçek para dünyada geçiyordu. Çünkü pek geceydi ve biz de gece yürüyen gibiydik.

Söz eğri, manan doğru olursa sözün o eğriliği Allah'ın makbulü olur.

İmam-ı Gazali'den

İşte bu [gibi meseleleri onlarla tartışmaktan vazgeçtik], çünkü âlem hakkında araştırma, onun yaratılmış veya ezelî oluşu üzerinde yürümektedir. Yaratılmışlığı sâbit olunca ister küre şeklinde, ister yayvan, ister altıgen veya sekizgen olsun, iddia ettikleri gibi gök ve altındakiler ister on üç, ister daha az veya daha çok tabakadan oluşsun fark etmez. Bu konular üzerinde durmanın, ilâhiyat bahisleriyle olan ilgisi, tıpkı soğanın kaç katı, narın kaç tanesi bulunduğu konusu üzerinde durmak gibidir. Amaç, nasıl olursa olsun, âlemin sadece Allah'ın fiili olduğunu vurgulamaktır.