Savaş

Göndermeler

Mevlânâ'dan

Kendisini define sanmakta olduğun şeyin zannıyla defineyi kaybediyorsun. Sen vehmi ve düşünceleri yapı gibi bil. Yapıların olduğu yerde define olmaz. Bayındır yapıda, varlık ve savaş vardır. Yok, varlardan utanç duyar.

Hamal, ağır yüke koşar; yükü başkalarından kapar. Hamalların, yük için savaşını gör; iş görenin çalışması böyledir. Zahmetler rahatın esasıdır; acılar da nimetin öncüsüdür.

Beyin ve gönül olmadan düşünceyle doluydular; ordusuz ve savaşsız zafere erdiler. O apaçık görme, onlara göre düşüncedir; yoksa uzak olanlara göre görmektir. Düşünce, geçmiş ve gelecekten olur. Bu ikisinden kurtulunca güçlük çözülür. Her nitelikliyi niteliksizken görmüşlerdir. Madenden önce gerçeği ve sahteyi görmüşlerdir.

Mert kişinin zevki savaşmaktan, ileri ve geri hamle etmektendir. Puştun zevkiyse zekerdendir. Onun zekerden başka dini ve zikri yoktur. Düşüncesi, onu aşağıya götürür.

Bir adam dört kişiye bir dirhem verdi. Biri, “Bunu engûra vereyim” dedi. Diğer biri Araptı “Hayır, ben ineb istiyorum, Ey düzenci!” dedi. Biri Türk'tü ve “Bu, benim; ben ineb istemiyorum, üzüm istiyorum” dedi Bir Rum, “Bu konuşmayı bırakın. İstâfil istiyoruz” dedi. O kişiler çekişerek savaşa girişti; çünkü adların sırrından habersizdiler. Aptallıkla birbirlerini yumrukladılar; cahillikle dolu ve bilgiden boştular. Bir sır sahibi, yüz dilli bir aziz kişi bulunsaydı onları barıştırırdı. Sonra o derdi: “Ben, bu bir dirhemle hepinizin arzusunu veriyorum. Gönlünüzü hilesiz olarak teslim ederseniz, bu dirheminiz birkaç iş yapar. Bir dirheminiz, dört olur; istek, tamamdır. Dört düşman birleşerek bir olur. Her birinizin dediği, savaş ve ayrılık doğurur; benim sözüm, sizi birleştirir. Öyleyse siz susun. Susunuz da, konuşmada sizin diliniz ben olayım.” Sözünüz bir biçimde görünse de, tesir olarak kavga ve öfke kaynağıdır.