Zan

Göndermeler

Mevlânâ'dan

Kendisini define sanmakta olduğun şeyin zannıyla defineyi kaybediyorsun. Sen vehmi ve düşünceleri yapı gibi bil. Yapıların olduğu yerde define olmaz. Bayındır yapıda, varlık ve savaş vardır. Yok, varlardan utanç duyar.

Felsefeci fikir ve zannında inkârcı olur; gitsin, başını o duvara vursun. Suyun, toprağın ve çamurun konuşması, gönül ehlinin duyularınca hissedilir. Hannâne direğinin inlemesini inkâr eden felsefeci, velilerin hislerine yabancıdır. O der ki: “Halkın sevda ışığı, halkın görüşüne çok hayaller getirdi.” Daha öte, o fesat ve küfrün yansıması, bu inkârcı düşünceyi ona yükledi. Felsefeci şeytanı inkâr eder, aynı anda şeytanın oyuncağı olur. Şeytanı görmedinse, kendini gör. Delilik olmadan alında morluk bulunmaz. Gönlünde şüphe ve şaşkınlık bulunan, dünyada gizli felsefecidir. İnanır görünür, fakat zaman zaman o felsefe damarı yüzünü karartır.

Kâfir korkaktır, çünkü o dünyanın hâlinden zanla şüphe içinde yaşar. Yolda gider, menzili bilmez; gönlü kör kişi korkarak adım atar. Yolcu yolu bilmezse nasıl gider? Tereddütlerle ve kanlı gönülle gider. Biri, “Hey! Bu taraf yol değildir” dese o, korkuyla orada durup kalır. Uyanık gönlü yol bilse her hay huy kulağına hiç girer mi?

Sen heves kanadıyla uçtuğundan, şüphesiz benim için de bu zannı taşıyorsun.