Türk

Göndermeler

Mesnevi'den

Süleyman'ın çadırı kurulduğunda bütün kuşlar huzuruna geldiler. Dildaş ve sırdaşlarını buldular, ona bir bir candan koştular. Bütün kuşlar, cik ciki bırakıp Süleyman'la senin kardeşinden daha güzel konuşur oldular. Aynı dili kullanmak, akrabalık ve bağlılıktır. İnsan yakın olmayanlarla bir arada tutsak gibidir. Nice aynı dili konuşan Hindu ve Türk vardır, nice yabancılar gibi iki Türk vardır. Öyleyse yakınlık dili bizatihi başkadır. Gönüldaşlık, dildaşlıktan daha iyidir. Gönülden konuşmasız, imasız ve kayıtsız yüz binlerce tercüman yükselir.

Başını koydu, uykuya daldı, rüya gördü: Hak'tan ona bir nida geldi, canı onu duydu. Her sesin ve nağmenin aslı olan sesi. Ses bizzat odur ve bu gerisi yankıdır. Türk, Kürt, Farsi ve Arap, bu sesi kulak ve dudak olmadan anlamışlardır. Türk, Tacik ve Zenci'nin ne yeri var? O nidayı odun ve taş anlamıştır.

Geçim endişesini gönlüne koyma; sen dergâhta bulun, hayat/rızk azalmaz. Bu beden, canın otağıdır veya Nuh'un gemisi gibidir. Türk varsa bir otağ bulur, özellikle de dergâhın azizi olursa.

Bir adam dört kişiye bir dirhem verdi. Biri, “Bunu engûra vereyim” dedi. Diğer biri Araptı “Hayır, ben ineb istiyorum, Ey düzenci!” dedi. Biri Türk'tü ve “Bu, benim; ben ineb istemiyorum, üzüm istiyorum” dedi Bir Rum, “Bu konuşmayı bırakın. İstâfil istiyoruz” dedi. O kişiler çekişerek savaşa girişti; çünkü adların sırrından habersizdiler. Aptallıkla birbirlerini yumrukladılar; cahillikle dolu ve bilgiden boştular. Bir sır sahibi, yüz dilli bir aziz kişi bulunsaydı onları barıştırırdı. Sonra o derdi: “Ben, bu bir dirhemle hepinizin arzusunu veriyorum. Gönlünüzü hilesiz olarak teslim ederseniz, bu dirheminiz birkaç iş yapar. Bir dirheminiz, dört olur; istek, tamamdır. Dört düşman birleşerek bir olur. Her birinizin dediği, savaş ve ayrılık doğurur; benim sözüm, sizi birleştirir. Öyleyse siz susun. Susunuz da, konuşmada sizin diliniz ben olayım.” Sözünüz bir biçimde görünse de, tesir olarak kavga ve öfke kaynağıdır.

Marx'dan

Türkleri, Türkiye'nin yönetici sınıfı olarak görmek güçtür; çünkü, Türkiye'de çeşitli toplumsal sınıfların aralarındaki ilişkiler, çeşitli ırkların arasındaki ilişkilerden daha az karışık değildir. Türk, şartlara ve bulunduğu yere göre; işçi, ekici, küçük çiftçi, esnaf, derebeylik (feodalite) düzeninin en alt ve en barbar döneminde bulunan feodal toprak sahibi, memur ya da askerdir. Ama bütün bu toplumsal durumlarda, Türk, imtiyazlı bir dinin ve milletin mensubudur; silâh taşımak hakkına yalnız o sahiptir; en yüksek mevkideki Hıristiyan, en aşağı dereceden bir Müslümanla karşılaşsa, ona boyun eğmek zorundadır. Bosna-Hersek'te, Slav menşeli asilzadeler İslâm dinini kabul etmişler ama halk Hıristiyan olarak kalmıştır. Bundan dolayı, Bosna-Hersek bölgesinde, hâkim sınıf ve hâkim din birbirine karışmıştır; ayrıca, Bosnalı Müslümanlar, Türk asıllı Müslümanlarla aynı haklara sahip olmuştur.

Diğer

The issue was not destined to be settled by economic factors alone, with victory going to the competitor who could supply Europe with spices at the lowest price. Portugal went east as crusader and trader, determined to get a monopoly of the westward flow of goods and also to wage the holy war on new battlefields. To establish the monopoly she must gain control of the producing regions and exporting harbors, close the entrances to the Persian Gulf and Red Sea, and wipe out any Arab or Egyptian ships that came in sight. For the crusade she must provide a considerable army and navy for combined operations and draw on Abyssinia for material and men. For about two decades she acted with vigor. In 1502 Vasco da Gama broke up Arab-Egyptian shipping so thoroughly that in 1504 scarcely any spices reached the Levantine ports or Mediterranean Europe. From 1506 to 1516 Albuquerque, commander of the fleet and after 1509 governor general of the Portuguese Indies, was untiring, aggressive, and triumphant. He captured Ormuz in 1507, thus blockading the Persian Gulf. He strung a chain of outposts from East Africa to China. He laid plans to capture Aden, establish a base inside the Red Sea, burn the Egyptian navy in harbor, and destroy the Moslem holy city of Mecca. He even suggested that engineers be brought from Europe to divert the upper Nile from its course, thus turning Egypt into a desert. Though Albuquerque died before he could seal up the Red Sea, he did reduce and render fitful the traffic from India and points east to Alexandria and Aleppo. Portugal became for a time the leading, and in some years the only, recipient of East Indian produce. Her ships, laden with some European goods and well stocked with gold from Africa, went out regularly, returning to Lisbon with cargoes that were sent on to Antwerp to be sold. The king claimed a royal monopoly of the trade in pepper, his factors and agents tried to keep the price as high as possible, and he seemed to be richly rewarded for the enterprise of his ancestors. It is probable, however, that much of the royal profit was swallowed up in the cost of sustaining the forces needed in the Orient to suppress rivals. It is certain that those rivals were not permanently or completely suppressed. The Turks, who had gone on from capturing Constantinople in 1453 to conquer Syria in 1516 and Egypt in 1517, were eager to revive the old trade routes because of the revenue to be collected from them. Their eagerness was shared by the Venetians, by the French, who were competing more and more with the Italians in the Levant, and by the Arabs. After about 1520 the Portuguese blockade grew weaker, the administration became incompetent or corrupt, the Red Sea could not be closed tight, and Arab bribes brought freedom from restraint. By 1540 at latest, goods were flowing once more in considerable volume through Aleppo and Alexandria to Venice, Ragusa, Marseilles, and other ports. Professor Lane estimates that by 1560 Venice was receiving more pepper than she had done before the trade was interrupted; that shipments through the Red Sea equaled and sometimes exceeded the Lisbon imports; and that the European consumption of pepper increased greatly —perhaps even doubled- between 1500 and 1560. It has been suggested that Portugal's appropriation of the African gold supply had reduced the Italians' ability to pay for what they wanted in the Levant. If that diversion of precious metal was a serious blow, the damage was repaired by the mounting supplies of silver coming from mid-European mines and then by the influx from America.