Kesin

Göndermeler

Mevlânâ'dan

Gönüllerini parlatanlar, renk ve kokudan kurtuldu; her an durmaksızın güzellik görürler. Bilimin şeklini ve kabuğunu bıraktılar, görerek kesin inanma sancağını yükseltmişlerdir. Fikir gitti, aydınlık buldular; tanıklığın kaynağını ve denizini buldular.

Aklın kabuğu yüz delil gösterse, küllî akıl, kesin inanç olmadan nasıl adım atar? Akıl baştan başa defterler karartır; aklın aklının ayla dolu ufukları vardır.

Müctehid/hukukçu, nassı/Kuran ve hadisi bilirse, o meselede kıyas yapmayı düşünmez. O konuda nas bulmazsa, orada kıyastan yararlanır. Nassı, kesin olarak kutsal ruhun vahyi bil; parça aklın o kıyası, bunun altındadır. Akıl, canla idrak ve zekâ sahibi oldu. Ruh, onun görüşünün altında nasıl bulunur? Fakat can akla tesir eder; o akıl, o tesirle tedbirde bulunur.

Bu akıl, öğrenmeye ve anlamaya kabiliyetlidir; ama vahiy sahibi ona öğretir. Bütün sanatların öncesi, kesin olarak vahiydendir; ancak akıl onu artırdı. Bak, bu aklımız hiçbir sanatı ustasız öğrenebilir mi? Hilede kılı yararsa da, hiçbir meslek ustasız ele geçmez. Sanatın bilgisi bu akıldan olsaydı, her hangi bir meslek ustasız elde edilirdi.