Yarar

Göndermeler

Mevlânâ'dan

Bu sualin faydası yoksa bunu, abes ve yararsızca niçin dinleyeyim. Senin sorunun birçok faydası varsa o zaman, cihan peki niçin faydasız olsun? Dünya bir yönden faydasızsa, diğer yönlerden fayda doludur. Senin faydan bana fayda değilse, sana faydaysa ondan geri durma. Yusuf'un güzelliği, kardeşlerine yersiz ve fazlalık idiyse de bir âleme faydaydı. Davud'un sesi, öyle sevgiliydi ki, Ama mahrum kişiye göre odun sesiydi. Nil'in suyu, abıhayattan üstündü, fakat mahrum ve inkârcı olana kan idi. Şehitlik, mümine dirliktir; münafık kişiye göreyse ölmek ve parça parça olmaktır. İnek ve eşek için şekerde ne fayda vardır? Her canın başka bir gıdası vardır.

[4/690] Nahoş meyve benim için hoş oldu. Bedenim için özel bir rızk ele geçti.

[4/691] Mademki ben boğazımdan dolayı rahatım, birkaç param var, bunu ona vereyim.

[4/692] Bu altını bu külfet çekene vereyim de iki üç güncük gıdayla hoş olsun.

Bu bela Nil suyu gibidir; kutlu kişiye sudur, kötü kişilere kan. Sonu daha çok gören, daha mesuttur. Fazla ürün gören, daha ciddi ekin eker. Çünkü bu ekin ekme dünyasının, mahşer ve ekin kaldırmak için olduğunu bilir. Hiçbir anlaşma, bizzat kendisi için değildir; bilakis kâr ve yarar yerinedir.

İmam-ı Gazali'den

Aklın faydası, Peygamberlerin mertebelerini bize öğretmek, nübüvveti tasdik için yol göstermek, nübüvvet gözüyle idrak olunan şeyi anlamaktan âciz olduğunu kabul etmek, bizi elimizden tutup, körleri kılavuzlarına, şaşırmış hastaları şefkatli tabiblerine teslim eder gibi nübüvvet makamına teslim etmektir. İşte aklın hududu (hareket sahası) buraya kadardır. Daha öteye gidemez. Ancak tabibin kendisine söylediği sözü bize yetiştirir. Bunlar, insanlar arasında karışmıyarak yalnız kaldığım müddet içinde müşahede derecesinde zaruri olarak anladığım meselelerdir.