Ad

Göndermeler

Mevlânâ'dan

İsim -sıfattan- türemiştir; sıfatlarının başlangıcı yoktur. İllet-i ûlâ/ İlk sebep -adlandırması- gibi yanlış değildir. Yoksa alay ve maskaralık olur; sağıra, «duyar» ve köre «ışık» demek gibi.

Senin çalışman ve gücünle ortaya çıkmasa da, camii oğlun yapacak. Ey hikmet sahibi! Onun yapması senin yapmandır. Bil ki müminlerin ezeli bir birliği vardır. Müminler sayılıdır, ancak iman birdir; bedenleri sayılıdır, ancak can birdir. İnsanın, inek ve eşekte bulunan anlayış ve candan başka bir aklı ve canı vardır. Hayvanî canın birliği yoktur; sen bu birliği rüzgâr/havanî canda arama. Bu ekmek yese, o doymaz; bu yük çekse o, ağırlaşmaz. Hatta bu, onun ölümünden sevinir; onun azığını görse kıskançlılıktan ölür. Kurtların ve köpeklerin canı ayrıdır; Allah'ın aslanlarının canları birdir. Canlarını, isim olarak çoğul dedim; çünkü o bir can, bedene göre yüzdür. Gökteki güneşin bir ışığı gibidir; evlerin alanına göre yüzdür. Ancak sen duvarı aradan kaldırırsan, onların bütün ışıkları bir olur. Evlerin temeli yıkıldığında, müminler bir kişi kalır. Bu sözden farklar ve güçlükler doğar; çünkü benzer değildir, örnektir bu. Aslanın şahsıyla yiğit insanın şahsı arasında sınırsız farklar vardır. Ey güzel bekişli! Ancak örnek anında -aralarındaki- birliğe cesurluk açısında bak. Çünkü o yiğit, sonuçta aslan gibidir; her yönden aslanın aynısı değildir. Bu dünyanın birleşik bir sureti yok ki, ben sana benzerini göstereyim.

Suretten ve addan vazgeç; lakaptan ve isimden manaya geç

İmam-ı Gazali'den

Eğer sen bir yöne “üst” diyorsan, bu, o başının üstünde, diğerine “alt” diyorsan bu da o ayağının altında bulunduğu içindir. O halde yön, sana nisbetle değişen bir addan ibarettir. Sana göre alt olan, yerkürenin diğer tarafında tabanı senin tabanına karşılık geldiğini varsaydığın bir başkasına göre üst sayılır.