Enflasyon - Revizyon geçmişi

Osman 04.11, 18 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-18T04:11:58Z

Osman 04.04, 18 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-18T04:04:27Z

Osman 09.46, 17 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-17T09:46:56Z

Osman 09.43, 17 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-17T09:43:56Z

Osman 09.42, 17 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-17T09:42:58Z

Osman 06.52, 17 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-17T06:52:26Z

Osman 06.48, 17 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-17T06:48:34Z

Osman 06.53, 12 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-12T06:53:25Z

Osman 06.51, 12 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-12T06:51:46Z

Osman 06.41, 12 Ekim 2023 tarihinde

2023-10-12T06:41:41Z

@@ 9. satır: / 9. satır: @@
 Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğu varsayılıp yokumsanarak yapılan çözümlemeye [[kısmi denge çözümlemesi]] denir. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]], [[enflasyon]]un "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar basit olmadığını gösteriyor.
-Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur. (Ayrıntı için [[Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur]]'a bknz.) Kısmi denge bakımından çelişkiye düşmeden çözümlenmesi imkansız olan enflasyon gibi konuların, büyük sistemler içinde çözümlenmesi de istenen sonuçları vermez. Bunun için makroekonomik çözümleme gelişti.
+[[Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur]]. Kısmi denge bakımından çelişkiye düşmeden çözümlenmesi imkansız olan enflasyon gibi konuların, büyük sistemler içinde çözümlenmesi de istenen sonuçları vermez. Bunun için kısmi denge çözümlemesinin yetersiz kaldığı ama genel denge çözümlemesinin hantal ve yanıltıcı olduğu durumlarda az sayıda denklemle yapılan [[makroekonomik çözümleme]] gelişti.
 [[Makroekonomik çözümleme]], [[bileşik mal]]ların varlığına dayanır.

@@ 7. satır: / 7. satır: @@
 Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].
-Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar basit değildir. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğu varsayılıp yokumsanarak yapılan çözümlemeye [[kısmi denge çözümlemesi]] denir. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]
+Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğu varsayılıp yokumsanarak yapılan çözümlemeye [[kısmi denge çözümlemesi]] denir. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]], [[enflasyon]]un "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar basit olmadığını gösteriyor.
 Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur. (Ayrıntı için [[Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur]]'a bknz.) Kısmi denge bakımından çelişkiye düşmeden çözümlenmesi imkansız olan enflasyon gibi konuların, büyük sistemler içinde çözümlenmesi de istenen sonuçları vermez. Bunun için makroekonomik çözümleme gelişti.

@@ 7. satır: / 7. satır: @@
 Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].
-Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar da basit biçimde açıklanamaz. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğunu varsayıp yokumsarsam yaptığım [[kısmi denge çözümlemesi]] olur. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]
+Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar basit değildir. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğu varsayılıp yokumsanarak yapılan çözümlemeye [[kısmi denge çözümlemesi]] denir. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]
 Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur. (Ayrıntı için [[Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur]]'a bknz.) Kısmi denge bakımından çelişkiye düşmeden çözümlenmesi imkansız olan enflasyon gibi konuların, büyük sistemler içinde çözümlenmesi de istenen sonuçları vermez. Bunun için makroekonomik çözümleme gelişti.

← Önceki hâli		09.43, 17 Ekim 2023 tarihindeki hâli
6. satır:		6. satır:

	Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].		Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].
		+
	Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar da basit biçimde açıklanamaz. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğunu varsayıp yokumsarsam yaptığım [[kısmi denge çözümlemesi]] olur. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]		Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar da basit biçimde açıklanamaz. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğunu varsayıp yokumsarsam yaptığım [[kısmi denge çözümlemesi]] olur. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]

@@ 6. satır: / 6. satır: @@
 Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].
+Yaşanan [[enflasyon]], "ya parasaldır ya da reeldir" denebilecek kadar da basit biçimde açıklanamaz. Köken olarak üretim ya da tüketim koşullarındaki değişimin sonucu olarak artması ya da azalması gereken tek bir malın fiyatı olsa bile bundan ekonominin tümü etkilenir. Böyle bir etkinin yokumsanabilecek denli az olduğunu varsayıp yokumsarsam yaptığım [[kısmi denge çözümlemesi]] olur. [[Enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]
 Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur. (Ayrıntı için [[Enflasyonun genel denge çözümlemesi sorunludur]]'a bknz.) Kısmi denge bakımından çelişkiye düşmeden çözümlenmesi imkansız olan enflasyon gibi konuların, büyük sistemler içinde çözümlenmesi de istenen sonuçları vermez. Bunun için makroekonomik çözümleme gelişti.

@@ 3. satır: / 3. satır: @@
 Üretilen [[değer]]den farklı miktarda [[gelir]] dağıtıldığında [[nominal]] [[değer]]ler (dağıtılan [[gelir]]) [[reel]] [[değer]]lerden (üretilen [[değer]]) farklılaşır. Üretilen [[değer]] ([[arz]]) dağıtılan [[gelir]]den ([[talep]]ten) azsa enflasyon, çoksa deflasyonla [[nominal]]-[[reel]] çelişkisi ortadan kalkar. Enflasyonla<ref>Deflasyon, yalnızca enflasyonun negatif değerlisi değildir, nitel olarak da enflasyondan farklıdır ama anlamı deforme etmediği sürece "enflasyon ya da deflasyon" diye sözü uzatmadan yalnızca "enflasyon" diyeceğim.</ref> değişen, [[reel]] [[değer]]leri [[nominal]] [[değer]]lere dönüştüren ilişkidir.
-Reel değerleri nominal değerlere dönüştüren ilişkideki değişim tek bir oranla özetlenebileceği varsayıldığında bu orana enflasyon oranı denir.<ref>Enflasyon oranını, matematik ifadelerde '''''&pi;''''' ve i. malın fiyatının değişim oranını '''''&pi;<sub>i</sub>''''' ile gösteriyorum.</ref> Enflasyon oranına yaygın biçimde kısaca enflasyon denir. <ref>Burada karışıklığa yol açmamak için enflasyon oranına, enflasyon demeyeceğim.</ref> İktisadi çözümlemede enflasyon oranı, ürünlerin toplu fiyat hareketlerini özetleyen bir değişken olarak doğrudan kullanıldığı gibi, gözlemlenen nominal değerlerden reel değerler türetmek için deflatör olarak da kullanılır.
+Reel değerleri nominal değerlere dönüştüren ilişkideki değişim tek bir oranla özetlenebileceği varsayıldığında bu orana enflasyon oranı denir.<ref>Enflasyon oranını, matematik ifadelerde '''''&pi;''''' ve i. malın fiyatının değişim oranını '''''&pi;<sub>i</sub>''''' ile gösteriyorum.</ref> Enflasyon oranına yaygın biçimde kısaca enflasyon denir.<ref>Burada karışıklığa yol açmamak için enflasyon oranına, enflasyon demeyeceğim.</ref> İktisadi çözümlemede enflasyon oranı, ürünlerin toplu fiyat hareketlerini özetleyen bir değişken olarak doğrudan kullanıldığı gibi, gözlemlenen nominal değerlerden reel değerler türetmek için deflatör olarak da kullanılır.
-Nominal değerler parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümlemeler, enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bu konuda daha fazlası için [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]]'ne bakınız.
+Nominal değerler (parayla ifade edilen ya da kısaca) parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümleme yaparken enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bknz. [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]].
 Bu konuda daha fazlası için [[enflasyonun kısmi denge çözümlemesi]]'ne bakınız.

@@ 1. satır: / 1. satır: @@
 (İng. ''inflation'') Fiyatların artış süreci ve oranı.
-Üretilen değerden farklı gelir dağıtıldığında nominal değerler (dağıtılan gelir) reel değerlerden (üretilen değer) farklılaşır. Üretilen değer (arz) dağıtılan gelirden (talepten) azsa enflasyon, çoksa deflasyonla nominal-reel çelişkisi ortadan kalkar. Enflasyonla<ref>Deflasyon, yalnızca enflasyonun negatif değerlisi değildir, nitel olarak da enflasyondan farklıdır ama anlamı deforme etmediği sürece "enflasyon ya da deflasyon" diye sözü uzatmadan yalnızca "enflasyon" diyeceğim.</ref> değişen, nominal değerlerden reel değerlere geçişi sağlayan ilişkidir.
+Üretilen [[değer]]den farklı miktarda [[gelir]] dağıtıldığında [[nominal]] [[değer]]ler (dağıtılan [[gelir]]) [[reel]] [[değer]]lerden (üretilen [[değer]]) farklılaşır. Üretilen [[değer]] ([[arz]]) dağıtılan [[gelir]]den ([[talep]]ten) azsa enflasyon, çoksa deflasyonla [[nominal]]-[[reel]] çelişkisi ortadan kalkar. Enflasyonla<ref>Deflasyon, yalnızca enflasyonun negatif değerlisi değildir, nitel olarak da enflasyondan farklıdır ama anlamı deforme etmediği sürece "enflasyon ya da deflasyon" diye sözü uzatmadan yalnızca "enflasyon" diyeceğim.</ref> değişen, [[reel]] [[değer]]leri [[nominal]] [[değer]]lere dönüştüren ilişkidir.
-Nominal değerlerden reel değerlere geçişi sağlayan ilişkideki değişim bir tek oranla özetlenebileceği varsayıldığında bu orana enflasyon oranı denir.<ref>Enflasyon oranını, matematik ifadelerde '''''&pi;''''' ve i. malın fiyatının değişim oranını '''''&pi;<sub>i</sub>''''' ile gösteriyorum.</ref> Enflasyon oranına yaygın biçimde kısaca enflasyon denir. <ref>Burada karışıklığa yol açmamak için enflasyon oranına, enflasyon diyeceğim.</ref> İktisadi çözümlemede enflasyon oranı, fiyat hareketlerini özetleyen bir değişken olarak doğrudan kullanıldığı gibi, gözlemlenen nominal değerlerden reel değerler türetmek için deflatör olarak da kullanılır.
+Reel değerleri nominal değerlere dönüştüren ilişkideki değişim tek bir oranla özetlenebileceği varsayıldığında bu orana enflasyon oranı denir.<ref>Enflasyon oranını, matematik ifadelerde '''''&pi;''''' ve i. malın fiyatının değişim oranını '''''&pi;<sub>i</sub>''''' ile gösteriyorum.</ref> Enflasyon oranına yaygın biçimde kısaca enflasyon denir. <ref>Burada karışıklığa yol açmamak için enflasyon oranına, enflasyon demeyeceğim.</ref> İktisadi çözümlemede enflasyon oranı, ürünlerin toplu fiyat hareketlerini özetleyen bir değişken olarak doğrudan kullanıldığı gibi, gözlemlenen nominal değerlerden reel değerler türetmek için deflatör olarak da kullanılır.
 Nominal değerler parasal değerlerken reel değerler üretim ve tüketimin gerçek koşullarına bağlıdır. Üretim ve tüketiminin koşulları değişmeden enflasyon oluyorsa bu enflasyona tamamen parasal denebilir; yine yalnızca reel ilişkiler değişiyorsa tamamen reel denebilir. Pratikte köken olarak enflasyonun oluşmasına neden olan değişim, parasal da olsa reel de olsa iktisadi çözümlemeler, enflasyonun hem parasal hem de reel bileşenleri olduğu göz ardı edilmemelidir. Bu konuda daha fazlası için [[enflasyonun parasal ve reel bileşeni]]'ne bakınız.

@@ 13. satır: / 13. satır: @@
 [[Makroekonomik çözümleme]], [[bileşik mal]]ların varlığına dayanır.
-Bileşik mal, [[bütünleştirme]] (İng. ''aggregation'') ile kurgulanır.
+Bileşik mal, [[bütünleştirme]] ile kurgulanır.
 ==Makroekonomik çözümleme==
 Talep fonksiyonunun çözümlemesi örneği, ferasetli olsa da makroekonomik çözümlemeyi kavramak için yetersizdir çünkü talep fonksiyonunda yer alan nicelikler, kurgulanmazlar bizzat gözlemlenirler halbuki heterojen değişkenlerin bütüncülleştirilmesiden oluşan makroekonomik çözümlemedeki niceliklerin çoğu kurgusaldır. Gözlemlenen niceliklerden türetilen bu kurgusal nicelikleri için ''per se'' doğru olan türetilme fonksiyonları ya da türetilme yöntemleri yoktur. Kurgusal niceliklerin türetilme yöntemi, her durumda en uygunu hangisi diye bilimsel eleştiriye tabi tutulup test edilmelidir.